العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
434
شرح كشف المراد ( فارسى )
در كيفيت دلالت آن بر مطلوب اختلاف دارند و حديث اينست كه حضرت ( صلّى اللّه عليه و آله و سلم ) فرمود : انت منى بمنزلة هارون من موسى الّا انه لا نبى بعدى . كيفيت استدلال : كلمه منزلت خود اسم جنس است و مفيد عموم است يعنى جميع منازلى كه هارون نسبت به موسى داشت تو يا على نسبت به من دارى وانگهى به ما بعد هم اضافه شده و بقول اصوليين مفرد مضاف يا اسم جنس مضاف مفيد عموميت است يعنى جميع منازل و دليل بر عموميت هم صحت استثناء است كه در حديث آمده الّا انه لا نبى بعدى يعنى تنها منزلتى را كه تو ندارى اينست كه پس از من پيامبرى نيست حال اينجا چند صورت متصور است : 1 - منظور حديث يك منزلت از منازل هارون نسبت به موسى باشد اين باطل است چون استثناء دليل بر كثرت و عموميت است و از منزلت واحده استثناء معقول نيست . 2 - منظور حديث چندين منزلت باشد ولى به صورت مجمل و مبهم كه آن بعض منازل كدامند بيان نكرده است اينهم باطل است چون با كلام حكيم سازگار نيست كه بگويد بعض منازل ثابت است مگر نبوت و آن بعض را بيان نكند و مبهم بگذارد بلكه خطاب حكيم بايد راهگشا باشد . 3 - منظور حديث همهء منازل هارون نسبت به موسى باشد و هذا هو الحق و الاستثناء دليله زيرا كه استثناء هميشه از عموم و كليت است مثل اينكه بگويد صد نفر آمدند مگر دو نفر يا بگويد : لزيد على مائة درهم الّا عشرة دنانير و . . . و وقتى اين معنا صحيح شد مىگوئيم : از جمله منازل هارون نسبت به موسى خلافت بود كه اين منزلت هم براى على ( عليه السلام ) ثابت است منتهى هارون قبل از موسى مرد و خلافت بعد از موسى براى او فعليت نيافت